Sperziebonen en snijbonen zaaien en kweken

Sperziebonen vs snijbonen: wat is het verschil?

Sperziebonen (stambonen) zijn compacte struikjes van 40–50 cm, hebben geen steun nodig en oogsten 55–65 dagen na zaai. Intensief over 3–4 weken.

Snijbonen (klimbonen) worden 2–3 m hoog en hebben palen + draad nodig. Oogsten 65–80 dagen na zaai, langdurig over 6–8 weken met hogere opbrengst per m².

Kies stambonen als je weinig ruimte hebt en snel wil oogsten. Kies klimbonen als je verticaal kunt bouwen en langer wil dooroogsten.

Raskeuze

Sperziebonen (Phaseolus vulgaris, struikvorm): 'Compass' (vroeg, knapperig, meest geteeld in België), 'Nassau' (lang, fijn), 'Helda' (breed en plat), 'Maxidor' (gele wasperzieboon, zoeter).

Klimbonen / snijbonen: 'Cobra' (klassieker, lang oogstseizoen), 'Blauhilde' (paars en smaakvol), 'Hestia' (compacte klimstamboon voor kleine ruimtes), 'Limka' (brede platte peulen).

Pronkbonen (Phaseolus coccineus): 'Scarlet Emperor', 'Painted Lady', sierlijke rode bloemen, vergelijkbare kweek.

Wanneer zaaien?

Bonen zijn vorstgevoelig en houden niet van koude grond. Nooit voor 15 mei zaaien. 15–31 mei is de ideale eerste rij. In juni zaai je tweede en derde rij stambonen. Na 1 juli geen stambonen meer en na 15 juni geen klimbonen meer (te weinig groeiseizoen).

Hoe zaaien en planten?

Bonen binden zelf stikstof via wortelknolletjes, geen stikstofrijke grond nodig. Wel compost voor structuur, pH 6,0–6,8.

Sperziebonen: rijen van 3–4 cm diep, rijen op 45 cm afstand, bonen om de 5–6 cm. Ontkieming na 7–14 dagen bij 15–18°C.

Klimbonen: zet eerst palen en draad (2–2,5 m), zaai 2–3 bonen per paal of per 20 cm langs draad, 4–5 cm diep. Bonen klimmen automatisch linksom.

Vogelbescherming: bescherm pas ontkiemde bonen met tuinvlies of horizontale lijnen tegen duiven en kraaien tot de plant 10 cm hoog is.

Verzorging: water, mest en steun

Jonge plant gematigd water, natte grond geeft wortelrot. Tijdens bloei is regelmatig en diep water cruciaal: droogte tijdens bloei = geen vruchten. Druppelirrigatie is ideaal.

Bonen zijn lichte eters. Geen stikstofmest, dat geeft veel blad en weinig peulen. Bij eerste peulen eventueel een lichte gift vloeibare groentenmest met laag stikstof.

Steun voor klimbonen: bamboe in tipi-vorm (sierlijk en stabiel), horizontale draad tussen palen, of een klimnet van 2 m tussen palen.

Ziekten, plagen en oogsten

Bonenvlieg (preventie: zaai niet te vroeg), zwarte bonenluis (afspuiten of zeep), bonenmozaïekvirus (resistente rassen, verwijder zieke planten), schimmelziekten bij natte koele omstandigheden (ruimte tussen planten, giet bij de voet).

Oogst peulen zodra ze glad en knapperig zijn, vóór de zaden te dik worden. Overrijpe peulen zijn taai en vezelig. Pluk stambonen 2–3× per week, klimbonen dagelijks in de piekperiode.

Drogebonen: laat een deel volledig rijpen tot de schil verdort, trek de plant en hang ondersteboven te drogen.

Bewaren en kweek in potten

Verse peulen 5–7 dagen in de koelkast. Blancheer 3 minuten en vries in porties (12 maanden). Inmaken of drogen werkt ook prima.

In potten: stambonen in 20–30 liter (3–5 planten), klimbonen in 30–40 liter met stevige steun van 150 cm. Klimbonen langs een muur of pergola zijn ook decoratief in de siertuin.